شیر سماوری | پلاگ ولو چیست؟
plug valve یا شیر سماوری با حرکت دورانی برای کنترل جریان سیالات گازی و مایع مورد استفاده قرار می گیرد. المان مخروط یا استوانه ای این ولو با چرخش مخروط و قرارگیری مجرای آن در مسیر حرکت سیال ، امکان عبور جریان سیال را فراهم می کند.
طیف کاربرد این ولو ها گسترده است و در صنایع مختلف مانند صنایع نفت و گاز، صنایع دارویی، تولید مواد غذایی و برای مصارف مختلف مانند انتقال گاز، انتقال بخار، انتقال مواد شیمیایی بازی، اسیدی با خاصیت خورندگی بالا، مورد استفاده قرار می گیرند.
به خاطر شباهت این شیر با مخروط به آن شیر مخروطی نیز می گویند. شیر سماوری معمولا برای قطع و وصل جریان به کار برده می شود. به دلیل اصطکاک کم بین جریان سیال و دیسک، افت فشار در ولو مخروطی بسیار پایین است. پلاگ ولوها از دیسک های استوانه ای یا مخروطی برای کنترل جریان استفاده می کنند.
- پلاگ ولو ها بر اساس سیستم، شکل پورت دیسک و تعداد پورت و پترن به شکل زیر دسته بندی می شوند:
انواع پلاگ ولو براساس سیستم
سیستم
ویژگی ها
شکل
روانکاری، نیازمند روغن کاری (گریس کاری)
lubricated
در خطوطی که دفعات باز و بسته کردن شیر زیاد است، سیال حاوی مواد جامد است و امکان رسوب گذاری وجود دارد، لازم است از شیرهای مخروطی با قابلیت گریس کاری استفاده شود تا از آببندی مطلوب مطمئن شویم. گریس کاری از طریق از طریق شیارهای تهبیه شده روی بدنه شیر و پلاگ انجام می شود.
بدون روانکاری
بدون نیاز به روغن کاری
Non-lubricated
بین المان مسدود کننده یا همان مجرابند و بدنه از دو رینگ ثابت از جنس مواد پلیمری برای جلوگیری از تماس بدنه با المان و آب بندی مطمئن استفاده می کنند. پلاگ ولوهای بدون روانکاری در دو نوع بالارونده(آسانسوری) و نوع پوشش الاستومتری پلاگ دسته بندی می شوند؛ لازم به ذکر است الاستومتری می تواند کاملا صاف یا غلاف دار باشد.
خارج از مرکز
Eccentric
در این نوع شیر از یک نیم دیسک به جای دیسک کامل در مواقعی که نیروی وارد به نشیمنگاه زیاد است، استفاده می شود. نیم دیسک باعث کاهش اصطکاک و کاهش زمان باز و بسته شدن شیر میشود.
انبساطی
Expanding
پیچیده ترین نوع پلاگ ولو که در آن دیسک به شکلی طراحی می شود که حین چرخش، اصطکاکی بین آن و بدنه به وجود نیاید. در طراحی پلاگ ولو انبساطی یک حجم حائل بین دو طرف مجرابند و بدنه ایجاد می شود که باعث میشود دیسک هنگام بسته شدن دور خودش بچرخد و به صورت دو نیم دایره از دو طرف جلوی حرکت سیال را بگیرد.
انواع پلاگ ولو براساس تعداد پورت
تعداد پورت دیسک
ویژگی ها
شکل
دو (دوراهه)
یک ورودی و یک خروجی برای عبور مستقیم جریان سیال دارد.
سه (سه راهه)
یک ورودی و دو خروجی برای عبور جریان سیال دارد، درشیر مخروطی سه راهه میتوان مسیر خروج سیال را بین دو پورت جابجا کرد.
چهار (چهارراهه)
دو ورودی و دو خروجی دارد، که فقط یک ورودی و یک خروجی آن را میتوان فعال کرد. در شیر سماوری چهارراهه مسیر سیال را میتوان از قبل تنظیم کرد.
نقاط قوت و ضعف شیر سماوری
نقاط قوت
نقاط ضعف
طراحی ساده با قطعات کم
اصطکاک بالا در باز و بسته کردن المان
سرعت بالای باز و بسته کردن مسیر جریان سیال
عدم امکان استفاده از عملگر دستی برای ولو های بزرگ
امکان اجرای تعمیر و نگهداری به صورت مستقیم در سیستم
افت فشار ناشی از کاهش سطح مقطع مسیر
مقاومت حداقلی در برابر جریان
زیاد بودن هزینه نسبت به شیرهای توپی با ابعاد و کلاس مشابه
فراهم کردن مسیر عاری از نشت
کاهش تعداد شیرهای مورد نیاز در سیستم
