شیر گلویی | پینچ ولو
شیر گلویی یا Pinch Valve، با حرکت خطی و مجرای انعطاف پذیر لاستیکی، در مسیر عبور جریان سیال هیچ گونه تجهیزاتی ندارد. حرکت دو میله در بالا و پایین مسیر، توقف یا راه اندازی جریان را در پی دارد.
این دو میله که المان مسدود کننده شیر محسوب می شوند هیچ تماس مستقیمی با سیال ندارند. از این رو شیر گلویی برای سیستم های پایپینگ که سیالات دارای ذرات جامد و سیالات خورنده را انتقال می دهند، مناسب می باشد.
مجرای لاستیکی که بین قطعات شیر و سیال عبوری وجود دارد، به نحوی بدنه شیر محسوب و از مواد مختلف که خاصیت انعطاف پذیری و مقاومت بالا دارند، ساخته می شود.
عمده ترین استفاده از این شیرها برای لجن در صنعت فاضلاب، تصفیه آب و انتقال سیالات ساینده، است.
پینچ ولو با تغییر سطح مقطع سیال عبوری، دبی را کاهش یا افزایش و بدین شکل جریان سیال را کنترل می کند. بنابراین علاوه بر قطع و وصل کامل جریان در حالت نیمه باز میتواند برای کنترل جریان به کار رود.
شیر گلویی از اجزای ثابت و متغیر متنوعی متناسب با نوع آن ساخته و طراحی می شود.
تصویر مقابل یک شماتیک کلی از از اجزای پینچ ولو ساده است.
ولو گلویی براساس ساختار بدنه، عملگر و نوع غلاف به صورت زیر دسته بندی می شود:
انواع پینج ولو براساس ساختار بدنه بدنه
گلویی باز (پینچ باز) Open Body (OB)
در سه نوع کوتاه، متوسط، و بلند طراحی می شوند؛ و برای سیالاتی که فشار و دمای پایینی دارند مورد استفاده قرار می گیرند. وزن این ولو ها کم و تعمیرات و نگهداری آن ها آسان است و تا حدود زیادی مانع انتقال لرزش سیستم می شوند.
گلویی بسته (پینچ بسته) Enclosed Body (EB)
در دونوع تک زبانه و دوزبانه طراحی می شوند؛ و بخاطر ایمنی بالا طراحی که از فرسودگی غلاف در برابر عوامل بیرونی محافظت می کند، پر مصرف می باشند. نوع تک زبانه نسبت به دو ربانه طراحی ساده تر و تعمیرات راحت تری دارد، درحالی که نوع دو زبانه نسبت به نوع تک زبانه، آب بندی و خصوصیات کنترلی بهتر دارد.
گلویی پنوماتیک (نیوماتیک) (Pressure-assisted)
برای کنترل، قطع و وصل سیالات ساینده، خورنده و حاوی الیاف مانند، پودرهای حاوی گلوله های گرانول و اجرام خارجی، مورد استفاده قرار می گیرد.
غلاف این نوع پینچ ولو از لاستیک تقویت شده پوشانده شده و با یک پوسته فلزی به صورت کامل عایق شده است. تفاوت این نوع ولو با پینچ گلویی بسته در آن است که برای باز و بسته شدن به عملگر نیاز ندارند. بلکه از طریق یک اتصال مخروط اطراف غلاف هوای فشرده تزریق می شود تا جایی که فشار هوا بر فشار سیال درون غلاف غلبه می کند و آستر بسته می شود.
انواع این ولو براساس میزان فشار اتمسفری لازم برای باز و بسته کردن غلاف طراحی و ساخته می شود.
انواع شیر گویی براساس عملگر
دستی
با چرخش چرخ دستی با نیروی دست یا گیربکس که متصل به درپوش رزوه ای و ساقه رزوه ای است المان مسدود کننده را میتوان حرکت و مسیر جریان سیال را باز یا بسته کرد.
سلونوئیدی
سلونوئید یا همان شیر برقی یک آهنربای الکتریک است که با اعمال جریان الکتریکی درمیدان مغناطیسی اطراف سیم پیچ آن، نیروی لازم برای حرکت دادن محرک متصل به ساقه المان مسدود کننده و در نتیجه حرکت المان ایجاد می شود.
پنوماتیک
با تبدیل جریان هوا به نیرو لازم برای حرکت ساقه، عمل می کند. این نوع عملگرها برای موقعیت یابی باز یا بسته بودن شیر، سریع عمل می کنند.
هیدرولیک
با فشار جریان سیال درون غلاف فنرهای اطراف آستر باز و بسته می شوند. به این شکل که هنگامی نیروی سیال بیشتر از نیروی فنر باشد مسیر حرکت باز، و هنگامی که نیروی جریان کم تر باشد مسیر سیال بسته می شود.
موتور الکتریکی
محرک یا ساقه با گشتاور موتور کار می کند؛ این نوع عملگر اجازه کنترل دستی، اتوماتیک و نیمه اتوماتیک را به اپراتور می دهد.
نقاط قوت و ضعف پینچ ولو
مناسب برای سیال های خورنده
برای دمای بالا مناسب نیست، به دلیل خاصیت الاستومری آستین
عبور سیال دارای ذرات جامد
برای کاربرد خلاء و گازها مناسب نیست، به دلیل فروریختن آستین هنگام مکش داخل شیر
نگهداری آسان
دیفرانسیل فشار بالا می تواند باعث فروریختن یا تغییر شکل آستین لاستیکی شود
مصرف انرژی کم
حداقل تلاطم و اصطکاک
باز و بسته شدن سریع
