رله صنعتی یا Industrial Relay چیست؟
رله صنعتی نوعی کلید الکتریکی-مکانیکی سریع است که تیغه های مکانیکی آن با عبور جریان از بوبین (سیم پیچ) و ایجاد میدان مغناطیسی، تحریک میشود. در نتیجه فعالیت یک رله میتوان با یک سیگنال کنترلی ضعیف (جریان الکتریکی بسیار کم) تجهیزات با جریان بالا را کنترل و راه اندازی کرد.
در نگاه اول شاید عملکرد یک رله را بتوان مشابه کنتاکتور دانست، اما بین این دو تفاوت های اساسی وجود دارد. برای شناخت بهتر رله های صنعتی ابتدا به تفاوت آن کنتاکور میپردازیم.
تفاوت رله صنعتی و کنتاکتور
رله در مدار فرمان و کنتاکتور در مدار قدرت مورد استفاده قرار میگیرند.
به عبارتی از رله ها برای تقویت و حفاظت از جریان خروجی تجهیزات کنترلی مانند PLC, DCS و ..، و از کنتاکتور برای تقیوت سیگنال خروجی رله در کنترل تجهیزات قدرت مانند بانک های خازنی، الکتروموتورها، مدارهای روشنایی، گرم کن های الکتریکی و.. استفاده میشود.
با توجه به توضحیات بالا میتوان رله را به نوعی مدار وسط نامید.
قطعات رله صنعتی
همانگونه که گفته شد با عبور جریان الکتریکی از بوبین و ایجاد میدان مغناطیسی، آرمیچر فعال میشود؛ که کنتاکت ها را حرکت میدهد (قطع یا وصل جریان).
اگر سیم پیچ جریان مستقیم انرژی بگیرد، لازم است از یک دیود در سراسر بوبین استفاده کرد تا انرژی مغناطیسی در حال فروپاشی را در هنگام غیر فعال شدن هدر دهد. اگر از دیود استفاده نشود افزایش ولتاژ خطرناک میشود.
در صورتی که رله، بار بزرگ یا راکتیو را هدایت میکند، احتمال افزایش ولتاژ خطرناک وجود دارد، بنابراین از یک مدار snubber (خازن و مقاومت سری) در سراسر تماس ها برای جذب موج استفاده میکنند.
همانطور که خواندید یک رله با توجه به نوع و براساس شرایطی که در آن مورد استفاده قرار میگیرد، میتواند قطعات و اجزا متغیری داشته باشد. اما در یک شماتیک کلی اجزای ثابت یک رله مطابق شکل زیر است.
انواع رله
رله ها را میتوان براساس نوع عملکرد به دو دسته زیر تقسیم کرد:
- رله های یک مرحله ای: پس از قطع تغذیه، رله به حالت اول خود باز میگردد.
- رله های قفل شونده: برخلاف رله یک مرحله ای پس از قطع تغذیه، رله در حالت فعال خود باقی میماند. برای بازگردان رله به حالت اولیه از یک سیم پیچ مجزا استفاده میشود.
در ادامه به برسی انواع رله ها میپردازیم:
رله صنعتی
در اتوماسیون صنعتی، سیستم های حفاظت، سیگنالینگ، سیستم های کنترل و الکتریکی به کار برده میشوند.
از ویژگی های رله صنعتی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تعداد کنتاکت: 1 تا 4
- متناسب با رله جریان کنتاکت سوئیچ تا A48 افزایش مییابد
- عدم افزایش ولتاژ در انواع بوبین
- انواع فلگ دار و دکمه تست دستی
- امکان قفل کنتاکت های باز و بسته
- قابلیت نصب روی: برد (PCB)، سوکت ها و پایه، ریل های 35 میلی متری
رله کمکی
به آن رله شیشه ای نیز گفته میشود.
کلید الکتریکی است که عمل مکانیکی سوئیچ را بوسیله یک آهن ربای الکتریکی انجام میدهد. و شامل یک سیم پیچ (بوبین) و تعدادی کنتاکت باز و بسته فرمان است.
این رله ها در موارد زیر مورد استفاده قرار میگیرند:
- کنترل یک مدار با سیگنال های توان پایین
- کنترل چندین مدار با یک سیگنال
حذف هارمونیک، قطع و وصل بدون جرقه و توانایی سوییچینگ بالا از مزایای استفاده از رله های شیشه ای است.
این مزیت ها، رله شیشه ای را به گزینه ای مناسب برای کاربرد در تلفن ها، کامپیوترها و انجام عملیات های منطقی تبدیل کرده است.
رله مینیاتوری
عمومیت و تنوع رله های مینیاتوری آن ها را برای استفاده در سیستم های مختلف به یک گزینه مناسب بدل کرده است. از این رله ها میتوان در: اینترفیس اتوماسیون، سیستم های آلارم، سیستم کنترل روشنایی راه پله، سیستم قدرت الکتریکی، سیستم کنترل روشنایی اضطراری، سیستم های کنترل خانگی و تجهیزات صنایع غذایی و .. استفاده کرد.
ویژگی های رله مینیاتوری:
- رنج گسترده سیم پیچ ولتاژ AC و DC
- عایق با توانایی الکتریکی بالا
- قابل نصب روی SMT, PCB و سوکت های پایه
- متناسب با نوع رله، جریان کنتاکت سوئیچ تا A20 قابل افزایش است
- متناسب با نوع رله، ارتفاع 10.5 تا 26 میلی متر
